Атамалар ва таърифлар

 

Атама	Таърифлар
Буғ қозони	Ёқиш жойига эга бўлган, ёқилғи маҳсулоти билан иситиладиган, атмосфера босимидан юқори бўлган буғ олишга мўлжаланган ва ўзи фойдаланмайдиган қурилма.
Сув истиш қозони	Ёқиш жойига эга бўлган,  ёқилғи маҳсулоти билан иситиладиган, атмосфера босимидан юқори бўлган сув иситишга мўлжаланган ва иссиқлик ташишда ўзи фойдаланмайдиган қурилма.
Қозон-бойлер	Буғ қозони, барабанида сув иситиш қурилмаси ўрнатилган, қозони ўзи фойдаланмайдиган, ҳамда буғ қозони табиий циркуляцияга эга бўлган ёқилган алоҳида турувчи бойлер <*>
Сувиситгич(бойлер)	Буғ ёки иссиқ сув билан иситиладиган, сувни иситиш учун хизмат қиладиган ва атмосфера босимидан юқори бўлган, қурилмадир
Экономайзер	Ёқилғи  маҳсулоти билан иситиладиган,  сув иситиш ёки қисман сувни буғлашга  мўлжаланган ва буғ қозонига жўнатадиган қурилма
Автономли  экономайзер	Қозонда қурилаган экономайзер ёки   мўри экономайзер, иситилган сувни ҳаммаси ёки бир қисмини қозондан ташқари фойдаланилади ёки алоҳида ўрнатилан экономайзер, иситилган сувни ҳаммаси ёки бир қисмини буғ қозонида фойдаланилади
Стационар қозон	Кўчмас пойдеворга ўрнатилган қозон
Транспортбоп қозонхоналар	Қозон, ёрдамчи жиҳозлар, бошқарув ва ҳимоя тизимлари ҳамда хона-жой  (контейнера)дан таркиб топган ва унда ҳамма жиҳозлар    тўпланган бўлиб, фойдаланиш учун тезда жойини ўзгартириш мақсадида транспортга мослаштирилган мажмуадир
Кўчма транспортбоп қозонхоналар	Ҳаракатланиш қисмига эга бўлган транспортбоп қозонхоналар
Қозоннинг буғ ва сувга оид тракти чегаралари(меъёрлари)	Қулуфлаш мосламалари: таъминловчи, сақловчи, қимирламайдиган қилувчи, дренаж ва шунга ўхшаш бошқа клапанлар ва сурма клапанлар қозон ички элементларини чекловчи ва унга уланувчи қувур ўтказувчилари. Қулуфлаш мосламалари йўқлигида қозонни охирги боғланиши қозондан кейинги биринчи фланец ёки пайвандлангани ҳисобланади.
Габарит ўлчамлар	Қозонни энг катталик ўлчамлари бўйига, энига ва чуқурлиги изоляцияси ва қопламаси билан, шунингдек маҳкамлаш ёки таянч элементлари(масалан қаттиқлик белбоғи ёки таянч рамалари) аммо чиқиб турган асбоблар, синашга олиш қувурлари, импульс қувурчалари ва бошқалар, агарда калонналар бўлса металлоконструкциялар ёки колонналар каркаслари ўлчамлари уларнинг ўқлари асосида балкаларининг энг теппаси асосида ўлчанади, уларнинг йўқлигида –қозонни тепа точкасидан ўлчанади.
Қозонни эксперт текшируви	Қозонни техник текшириш, қозонни ҳисобланган хизмат  вақти ўтгандан кейин бажариладиган(ҳисобланган хавфсиз иш ресурсларини тугашидан қатъий назар), шунингдек авариялардан кейин ёки босим остида ишлайдиган элементларни шикастланишини аниқланганда йўл қўйилган параметрларни ва кейинги эксплуатация шароитларини аниқлаш мақсадида.
Ҳисобланган босим	Қозон (элемент)даги максимал ортиқча босими, асосий ўлчамларнинг танлашда унинг чидамлилигини ўтказмоқ, ҳисоб ресурси даврида ишончли ишини таъминланиши.
Рухсат берилган босим	Қозонни (элементни) максимал йўл қўйилган ортиқча босим белгиланган техник натижаларини текширувдан ўтказилган ёки чидамлилигини назорат ҳисоби.
Ишчи босим	Қозонни нормал шароитда эксплуатация қилишдаги максимал ортиқча босими.
Синов босими	Қозонни ва унинг элементларини чидамлика ва зичликка гидравлик синашда қўлланадиган ортиқча босим
Корхона – қозон эгаси	Юридик ёки жисмоний шахс, унинг балансида ёки хусусий мулкида турадиган қозон ва уни хавфсиз эксплуатациясида  юридик, маъмурий ва жинойи жавобгарлигига маъсулик.
Қозон элементи	Қозонни йиғув бирлиги, асосий функциялардан бирини бажаришга мўлжалланган  Сборочная единица котла, предназначенная для выполнения одной из основных функ-ций котла (масалан, коллектор, барабан,  қайноқ буғ ҳосил қилгич, устки иситиш ва бошқалар.)
Ташқи ҳудуд ҳарорати	Қозонни кўрилаётган элементидаги буғ ёки иссиқ сувнинг максимал иссиқлиги
Ҳудудий ҳарорат девори	Иссиқлик ва гидравлик ҳисоблаш бўйича ёки иссиқликни (ҳисоб-китоб ресурсининг кўпи билан 5%) вақтинча кўпайиши  ҳисобга олинмасдан синовлар бўйича аниқланган қозон детали девори ёки энг кўп ҳароратли муҳит томонидан ўтказгич қувурнинг максимал ҳарорати.
Ташқи муҳит ҳавоси ҳисоб-китоби	Йилнинг беш кунликдаги ташқи ҳавонинг энг совуқ ўртача иссиқлиги

Юқоридаги атамалар :
«БУҒ  ҚОЗОНЛАРИ БУҒ БОСИМИ 0,07 МПА (0,7 кГс/см²) ДАН КЎП БЎЛМАГАН, СУВ ИСИТИШ ҚОЗОНЛАРИ ВА СУВИСИТГИЧ СУВ ИСИТИШ ҲАРОРАТИ 388 К (115º C ) ЮҚОРИ БЎЛМАГАН МОСЛАМАЛАРНИНГ ҚОИДАЛАРИ ВА ХАВФСИЗ ЭКСПЛУАТАЦИЯСИ» 20-21 саҳ.
(РФ Қурилиш Вазирлиги буйруғи билан  28.08.1992й.-да  N 205 билан тасдиқланган)
(таҳ.  21.01.2000й.- дан) асосида олинган.